ملا عبد الباقى صوفى تبريزى ( دانشمند )
14
منهاج الولاية في شرح نهج البلاغة ( فارسى )
شرح و تفسير عبارات نهج البلاغه ، آيات و اخبار و اشعار بزرگان عرب و عجم را به استشهاد آورده و حكايات مناسبى را نقل مىكند و از عبارات شارح كاشى ، شارح بحرانى و شرح ابن ابى الحديد نقل قولهايى دارد . از اشعار مولانا ، سعدى ، حافظ و قصص و حكايات در اين شرح زياد ديده مىشود . 6 . شرح لاهيجى ، محمد باقر لاهيجى مشهور به نوّاب اين شرح در دو جلد و در واقع ترجمهء فارسى نهج البلاغه است و به سال 1226 ق . به تأليف رسيده است . 7 . شرح مير محمد مهدى ، امام جمعهء تهران ، درگذشته به سال 1263 ق . شارح در اين شرح ، بيشتر به شرح ابن ميثم و ابن ابى الحديد توجهّ داشته و ترجمهء عبارات آن دو كتاب را در كتاب خود آورده است . در مباحث تاريخى ، از كتابهاى تاريخ خصوصا تاريخ طبرى نقلهاى متعدّدى دارد و در مواردى به اشعار فارسى و عربى و آيات و اخبار تمثّل جسته است . 8 . شرح ميرزا محمد تقى كاشانى متخلّص به سپهر ، درگذشته به سال 1297 ق . سپهر ، شرح و ترجمهء تعدادى از خطبهها و نامهها و كلمات قصار را در جلد سوم كتاب ناسخ التواريخ كه در بيان احوال امير المؤمنين مى باشد ، درج كرده است . 9 . شرح دزفولى ، نصر اللّه بن فتح اللّه دزفولى دزفولى ، به امر ناصر الدين شاه قاجار ، شرح ابن ابى الحديد را به فارسى ترجمه كرد و پس از هر بخش ترجمه ، نظرات خود را بدان افزود . اين شرح به سال 1292 ق . به رشتهء تأليف در آمد . 10 . شرح خويى ، علاّمه سيّد حبيب اللّه بن محمّد امين الرعايا الموسوى ، درگذشته به سال 1324 ق . شرح و ترجمهاى است از نهج البلاغه ، مفصّل و در چندين مجلّد ، با نام منهاج البراعة فى شرح نهج البلاغه . 11 - شرح ميرزا محمد على بن ملا نصير الدين چهاردهى ، درگذشته به سال 1334 ق .